Hiện trạng ngành cơ khí và giải pháp “vực dậy”

Với tình hình thế giới đang phát triển Cách mạng công nghiệp 4.0, thì ngành cơ khí Việt Nam vẫn còn loay hoay với mức trình độ 2.0. Gần 30 năm qua ngành sản xuất cơ khí tại Việt Nam ngày một tụt hậu, không đủ sức mạnh cạnh tranh trong thị trường nội địa cũng như mở rộng được xuất khẩu. Thực trạng này được Hiệp hội DN cơ khí Việt Nam (VAMI) chỉ ra tại hội thảo “Công nghiệp cơ khí Việt Nam: Đổi mới và phát triển”, tổ chức ngày 19/10.

Phát triển lệch và dàn trải

Theo VAMI, việc nhập khẩu máy móc, nguyên vật liệu sản xuất ngày một gia tăng trong nhiều năm qua, cũng chính là biểu hiện rõ rang nhất cho thấy ngành cơ khí nội địa chưa phát triển. Công nghiệp cơ khí chế tạo chỉ mới đạt trình độ trung bình gia công kết cấu thép, thiết bị phi tiêu chuẩn, chế tạo các máy công cụ, máy động lực, máy canh tác và máy chế biến nông sản cỡ nhỏ.

Ông Đào Phan Long, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VAMI chỉ ra thực trạng ngành cơ khí hiện kém cạnh tranh dần do dàn trải, kém hiệu quả. Theo đó, nhiều doanh nghiệp trong ngành này có đủ loại quy mô từ siêu nhỏ, nhỏ, cho đến vừa và lớn; từ Bắc vào Nam; sản xuất tất cả các ngành quan trọng của nền kinh tế như cơ khí chế tạo, đóng tàu, lắp ráp ô tô, máy nông nghiệp, thiết bị điện… Tuy nhiên, vì thiếu liên kết, do đó các doanh nghiệp đang tự “dẫm chân” nhau.

Nhìn chung, ngành cơ khí tại Việt Nam có điểm yếu là làm “trọn gói” tất cả công đoạn, vì vậy hiệu quả thấp, sản phẩm rất khó cạnh tranh. Thời gian qua ngành đã tập trung phát triển khá hiệu quả một số chuyên ngành, sản phẩm cơ khí trọng điểm, tuy nhiên do trình độ kỹ thuật chỉ xếp dưới mức trung bình. Bên cạnh đó, điểm yếu khác là nhiều cơ sở sản xuất nằm rải rác ở các bộ, ngành, địa phương, làm cho việc đầu tư khép kín, công nghệ cũ, lạc hậu, lại bị chia tách. Nếu không sớm tập trung sức mạnh chuyên ngành lại và có chính sách bảo vệ thị trường, việc cạnh tranh giữ đơn hàng sẽ không thực hiện được.

Cần chính sách trọng điểm

Trước thực trạng đó, VAMI đã đưa ra nhiều đề xuất, kiến nghị nhằm vực dậy ngành cơ khí. Theo hiệp hội này cho rằng cần lựa chọn sản phẩm cơ khí trọng điểm trong giai đoạn từ 2011-2020. Chính phủ phải tập trung soát xét lại một số sản phẩm cơ khí trọng điểm vừa có thị trường cũng như có cơ sở vật chất để phát triển, được hưởng những chính sách ưu tiên đặc biệt. VAMI khuyến khích một số ngành là đóng tàu biển; ô tô buýt, xe khách và tải nhẹ; phụ tùng chi tiết, cụm chi tiết máy tham gia xuất khẩu, máy động lực và máy nông nghiệp; thiết bị điện…

 

Để tạo thị trường tiêu thụ, VAMI khuyến nghị cần tạo điều kiện cho DN cơ khí tham gia các công trình sử dụng ngân sách Nhà nước và trái phiếu Chính phủ. Theo đó, hoàn thiện cơ chế đấu thầu quy định tỷ lệ bắt buộc sử dụng vật tư, thiết bị công nghiệp do Việt Nam sản xuất; đưa tiêu chí các công ty nước ngoài không có cơ sở sản xuất tại Việt Nam không được tham gia đấu thầu cung cấp thiết bị cơ khí; không nhập khẩu các sản phẩm, chi tiết, phụ tùng cơ khí đã sản xuất được trong nước trongsửa chữa, trung đại tu các công trình…

Về chính sách tạo vốn và thuế, lựa chọn một số dự án trọng điểm để tập trung vốn cho vay ưu đãi đặc biệt nhằm tạo động lực, có tác dụng kích thích phát triển ngành cơ khí; Nhà nước bảo lãnh tín dụng cho DN vay vốn nước ngoài hoặc vay vốn lưu động cho chế tạo thiết bị cần vốn lớn, chu kỳ sản xuất dài… Ngoài ra, cần có biện pháp tài chính khác như giảm thuế thu nhập DN cho DN cơ khí, giảm thuế giá trị gia tăng cho máy nông nghiệp ở mức 0%. Ngoài ra cần tập trung vào một số chính sách khác như tư vấn thiết kế và công nghệ; đào tạo nguồn nhân lực; tổ chức quản lý chuyên ngành; nâng cao vai trò các hiệp hội ngành hàng…

Ông Dương Văn Hồng, Tổng giám đốc Tổng công ty Cơ khí xây dựng kiến nghị, trước mắt Nhà nước cần mạnh dạn ưu tiên giao các dự án EPC cho DN Việt Nam có năng lực, kinh nghiệm, đủ điều kiện thực hiện, nhằm sử dụng nguồn nhân lực, vật tư có sẵn trong nước. Đồng thời các dự án, gói thầu mà DN Việt Nam làm được hoặc liên doanh, hợp tác với nhau để có năng lực tổng hợp thì bắt buộc phải để cho DN Việt Nam làm. Đối với quản lý FDI, cần có biện pháp chống chuyển giá, khuyến khích chuyển giao công nghệ, thường xuyên ban hành danh mục những thiết bị cơ khí sản xuất được trong nước để yêu cầu chủ đầu tư bóc tách những phần Việt Nam sản xuất được để dành cho các DN Việt Nam thực hiện.

 

 

Hiện trạng ngành cơ khí và giải pháp “vực dậy”
Rate this post

0918 288 987